Guatemala nu

Onderwijs

Guatemala kent een scherpe maatschappelijke tweedeling tussen de van de Spanjaarden afstammende ladino’s die doorgaans beter opgeleid en beter gesitueerd zijn, en de inheemsen. Voor inheemsen is onderwijs vaak een onbereikbare luxe. De inheemsen tussen de 15 en 31 jaar hebben gemiddeld slechts 3,5 jaar onderwijs achter de rug, terwijl dat voor de ladinos bijna het dubbele is. Inheemse vrouwen liggen nog verder achterop. Van de inheemse bevolking tussen de 15 en 64 jaar kon in het jaar 2000 slechts iets meer dan de helft lezen en schrijven in het Spaans (ladino’s: 82 procent). Hoewel onderzoek heeft aangetoond dat tweetalig onderwijs kosteneffectief is, blijft dit een luxe.

Een voor de hand liggende link met het gebrekkige onderwijs is de kinderarbeid. In Guatemala is het ‘normaal’ dat kinderen werken, althans wanneer zij indigena’s zijn. Op het platteland komt het werken meestal volledig in de plaats van naar school gaan, en bovendien worden kinderen daar doorgaans niet betaald voor hun werk. In het geval van families van kleine boeren worden de volle werkdagen van de kinderen beschouwd als ‘meehelpen’. Maar ook de kinderen die wel naar school gaan werken er meestal bij, ook in de stad. Het totaalbedrag dat door werkende kinderen wordt verdiend, is grotere dan het complete budget van het ministerie van Onderwijs.

Gezondheidszorg

De in het Vredesakkoord vastgestelde normen voor overheidsuitgaven op het gebied van gezondheidszorg en onderwijs zijn nog niet gehaald.

Volgens de Ontwikkelingsorganisatie van de Verenigde Naties (UMDP) is bijna de helft van alle inheemse kinderen chronisch ondervoed, terwijl bijna een kwart van de kinderen onder de zes jaar honger lijdt (meer dan in Haïti, dat geacht wordt het armste land van het continent te zijn.) Guatemala behoort op sociaal gebied tot de slechtst presterende landen van Latijns Amerika.

Ondervoeding, extreme armoede en de afwezigheid van enigerlei preventieve gezondheidszorg zijn de oorzaken van de gezondheidsproblemen van de inheemse bevolking van Guatemala. Een bron van ziekten zijn de hopeloos slechte sanitaire voorzieningen en de doorgaans even slechte arbeidsomstandigheden op de grote landbouwbedrijven. Een dokter zoeken op het platteland is veelal een uitzichtloze onderneming. Van alle artsen in Guatemala heeft 80% zich gevestigd in de grote steden. Het platteland, waar de meerderheid van de bevolking woont, is aangewezen op hulpverplegers, vroedvrouwen, vrijwilligers van de gemeenschapsgezondheidszorg en van buitenlandse hulporganisaties.